Projekt „Dom od środka edycja IX” był kolejną odsłoną prowadzonego od 2014 roku cyklu „Dom od środka” adresowanego głównie do osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi i doświadczeniem kryzysu psychicznego, uczestników i uczestniczek warszawskich, jak i ich rodzin i bliskich.

Dziewiąta edycja projektu była okazją do dalszego eksperymentowania z nowymi działaniami, jak i kontynuacją tego, co w projekcie sprawdza się od samego początku.

Niezmiennie, korzystamy z naszego własnego podejścia bazującego na Participatory Video, czyli metodzie, w ramach której przekazujemy możliwość opowiadania bohaterom swojej historii. Początkowo spotykaliśmy się w ramach części warsztatowej przybliżającej podstawy realizacji wideo, której celem jednak było wzmocnienie kompetencji współpracy, komunikacji, wzajemnego wysłuchania. Następnie, zaczęliśmy rozmawiać o pomysłach na scenariusz, by ostatecznie zrealizować filmy. Pracowaliśmy premierowo z uczestniczkami i uczestnikami Środowiskowego Domu Samopomocy z Wołomina, a także z już doświadczonymi grupami z Żoliborza, Łubca oraz z grupą osób z doświadczeniem choroby psychicznej.

Po raz drugi zaprosiliśmy również do stworzenia swojego filmu rodziców i opiekunów uczestników i uczestniczek ŚDSów. Siedem zaangażowanych mam stworzyło poruszającą, bo ogromnie szczerą historię o swoim doświadczeniu rodzicielstwa osoby z niepełnosprawnością. Pozostałe filmy również niosły ważne pytania dotyczące m.in. możliwości decydowania o sobie przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną, o ich marzenia związane z bliskością i związkami. Były również przedstawieniem codzienności i relacji w ośrodkach. Po raz kolejny sięgnęliśmy z grupą osób z doświadczeniem choroby psychicznej po technikę VR – wspólnie zrealizowaliśmy trzeci już film 360 stopni. Tym razem postawiliśmy przyjrzeć się granicom przestrzeni osobistej i adekwatności reakcji, gdy są one naruszane.

Nowością tej edycji było zaproszenie bardziej doświadczonych uczestników do podzielenia się swoimi umiejętnościami, obserwacjami i przeżyciami w postaci warsztatów. Dzięki temu, mogliśmy zaoferować dwa spotkania – poświęcone kolażom poetyckim oraz podróżom. Małgorzata Adamczyk oraz Karolina Łazicka poprowadziły serię angażujących, refleksyjnych a jednocześnie dostępnych warsztatów przybliżających poezję dadaistyczną z zaproszeniem do tworzenia grupowych wierszy. Antoni Szczęściarz i Grzegorz Porzeziński w oryginalny i bardzo osobisty sposób opowiedzieli o m.in. Rzymie i Belfaście czy Reading zwracając uwagę na jakość taboru komunikacji miejskiej, czystość ulic, dostępność tablic przystankowych czy… monet w parkometrach. Niemniej, najważniejsze z naszej perspektywy było stworzenie możliwości doświadczenia realizacji konkretnej pracy, która ma swoje formalne, merytoryczne i organizacyjne wymiary. Chcieliśmy, by ci doświadczeni twórcy i twórczynie mogli przejść z pozycji osób biorących udział w projekcie do pozycji osób tworzących projekt. Wierzymy, że jest to krok do docenienia swoich możliwości, kompetencji i wiedzy oraz przetestowania siebie w laboratorium pracy dla innych.

Również w tej edycji kontynuowaliśmy warsztaty rozwijania kompetencji społecznych adresowane do rodzin, opiekunów, bliskich uczestników i uczestniczek ŚDSów. Pracowaliśmy w ramach dwóch grup, na Wawrze i Żoliborzu wykorzystując jako punkt wyjścia program naszej Szkoły Życzliwej Wyobraźni – projektu wspierającego rozwój empatii poznawczej, w tym wypadku poszerzony o komponenty komunikacji i budowania tożsamości. Formuła warsztatów uwzględniała również to, co dla uczestniczek było bardzo ważne – podzielenie się swoją historią i czerpanie z doświadczenia innych osób.

Jesteśmy bardzo dumni, że mieliśmy również okazję do poszerzenia środków twórczej ekspresji – po raz pierwszy Cotopaxi wydało tomik poezji. „Od niebytu w przesyt” jest zbiorem 22 niepublikowanych wcześniej wierszy Karoliny Łazickiej. Wierszy gęstych od ciężaru znaczeń i form ujawniających emocje, pragnienia, wyobrażenia i potyczki podmiotu lirycznego, który

[…] I wysyłam w butelkach list z prośbą o pomoc.
A potem mi wstyd, gdy ktoś przeczyta.
I zażenowana jestem, gdy ktoś odpowie.

(fragment z „Pewnie się Pani dziwi, co ja robię”)

Podsumowaniem dziewiątej edycji była uroczysta premiera w kinie Muranów 19 grudnia 2025 roku. Frekwencja, jak zwykle, bardzo dopisała, a emocji i wzruszeń dostarczyły nie tylko pokazane realizacje, ale również dyskusja po projekcji.

Wszystkie filmy można znaleźć na naszym kanale na YouTube oraz poniżej.